Είσοδος £3

Αυτό που ίσως μας κερδίζει αμέσως στην ταινία Narradores de Javé είναι η μη επιτηδευμένη αφηγηματική τεχνική της. Αλλά αυτή η απλότητα, ίσως και ευθύτητα, δεν είναι παρά στην επιφάνεια. Καμουφλάρει διάφορα βαθύτερα στρώματα, τόσο κινηματογραφικά όσο και συναισθηματικά. Ποτέ συγκεχυμένη, πάντα κεφάτη, η αφηγηματική τέχνη της Eliane Caffé βρίσκεται εδώ στη πιο ακμαία έκφρασή της. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά μας αναγκάζει να αναπροσαρμόσουμε τη αντίληψή μας σχετικά με τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας και το παρελθόν μας.

Αυτό που είναι καταδικασμένο να συμβεί στο χωριό Javé της Βραζιλίας, και αυτό που τελικά συμβαίνει, έχει να κάνει με αυτό που ονομάζουμε “πρόοδος”. Ένας υδατοφράκτης πρόκειται να κτιστεί και το χωριό Javé να βυθιστεί. Τι μπορούν οι κάτοικοί του να κάνουν; Το μοναδικό όπλο που διαθέτουν απέναντι στην τρομακτική κρατική απόφαση είναι να αποδείξουν ότι η κοιλάδα τους έχει αρκετή ιστορική και πολιτισμική σημασία που να δικαιολογεί τη διαφύλαξή της. Αλλά η αλήθεια είναι ότι η κοιλάδα δεν έχει ‘χειροπιαστά’ πλούτη για να δείξει στον κόσμο, και το γνωρίζουν.

Παραδόξως, είναι αυτή η αδυναμία που προσδίδει στην ταινία τη λαμπρότητά της: Οι κάτοικοι πρέπει να στραφούν στις δικές τους δυνάμεις εφευρετικότητας και φαντασίας. Έτσι αφηγούνται ιστορίες για τις καταγωγές της Javé, όπως τις αντιλαμβάνεται ο καθένας τους, γεμάτες σφρίγος και δράμα. Τόσο πλούσια είναι αυτή η προφορική δημιουργία, τόσο πολύ βυθίζονται στις ιστορίες τους, στην ενεργό μυθοπλασία, που ταυτίζονται με τα ιστορικά πρόσωπα για τα οποία μιλούν, και με μια μονοκονδυλιά καταλύουν τη διαφορά μεταξύ ‘αλήθειας’ και ‘μύθου’, καταλύουν τη γραμμική έννοια του χρόνου, προσθέτουν διάφορα διακοσμητικά και φανταστικά στοιχεία, και σε πείθουν ότι ο πλούτος του παρελθόντος δεν βρίσκεται μόνο στις πέτρες και στον πηλό, αλλά στην προσωπική και συλλογική φαντασία. Ότι η φαντασία είναι επίσης κάτι που συνδέει τους ανθρώπους με τη γη τους, και είναι εξίσου σημαντική όσο κάθε αρχαιολογικό εύρημα. (Latika Padgaonkar, Fipresci)

Η ταινία, τοποθετημένη στον μοντέρνο υπόκοσμο του Σάο Πάολο, ακολουθεί ένα νεαρό κορίτσι καθώς αγωνίζεται να επιβιώσει, κάτω από την πίεση της συγκατοίκου και σπιτονοικοκυράς της, μιας κακιάς και κακόβουλης γριάς, η οποία κλειδώνει το ψυγείο πριν τελικά την απειλήσει να τη πετάξει στους δρόμους χωρίς ίχνος ενοχής. 

Η Νίνα (Guta Stresser) είναι μια χαμένη και μοναχική ψυχή, ένα σκληροτράχηλο κορίτσι με ταλέντο στο να σχεδιάζει κόμικς, η οποία ζει στον κόσμο της, αποκομμένη από την πραγματικότητα και κάπως διαταραγμένη. Επαναστατική, παραιτείται από τη δουλειά της ως γκαρσόνα, αλλά σύντομα καταλαβαίνει ότι δύσκολα μπορεί να επιβιώσει, καθώς η σπιτονοικοκυρά της φαίνεται αποφασισμένη να τη διαλύσει χωρίς έλεος. Η Νίνα έχει αρκετή αυτοεκτίμηση ώστε να μην καταλήξει στην πορνεία όπως η καλύτερή της φίλη, αλλά καταλήγει να πουλά τα εσώρουχά της σε ένα παράξενο πωλητή του δρόμου. Δεν έχει καμιά αδελφή ψυχή, είναι μάλλον αμφισεξουαλική και δεν μπορεί να συνδεθεί πραγματικά με κανένα, ούτε και με το κορίτσι που φαίνεται ότι είναι τσιμπημένη μαζί της. Οδηγημένη στα άκρα από τη σπιτονοικοκυρά της, καταλήγει να υποκύπτει στις σκοτεινές εσωτερικές της παρορμήσεις, κάτω από την επιρροή της αυτό-προσωποποίησης της στα κόμικς της.

Η ταινία είναι εικαστικά υπνωτική, συνδυάζοντας μια απόκοσμη φωτογραφία με κάποιες σκηνές animation εμπνευσμένες από τα κόμικς της. Η επιρροή του David Lynch είναι έκδηλη παντού, από το Twin Peaks μέχρι το Mulholland Drive, μέσα από ‘Λυντσιανά’ συμβολικά στοιχεία – μακρινούς διαδρόμους, νάνους, ιδιόρρυθμους χαρακτήρες, πτώματα και μια αίσθηση σουρεαλιστικού τοπίου. (Fred Thom, plume-noire.com)

Βαθιά ριζωμένη στην παράδοση των μουσικών βιογραφιών, αλλά με ένα τέτοιο ξεχωριστό θέμα που υπερβαίνει το είδος, ο φόρος τιμής του βετεράνου σκηνοθέτη Miguel Faria Jr. προς τον μεγάλο Βραζιλιάνο συνθέτη Vinicius de Moraes (1913-1980) είναι κάτι περισσότερο από μια καταγραφή επιτυχιών πριν και μετά το τραγούδι "The Girl from Ipanema." Το πάνθεον της Βραζιλιάνικης μουσικής από τον Caetano Veloso στον Chico Buarque και Gilberto Gil, παρελαύνουν μέσα από ένα όργιο γεμάτων ζωντάνια, καινοτόμων μελωδιών που έχουν μείνει για πάντα, ενώ η ταινία αφηγείται ιστορίες για τον Vinicius ως μουσικό, ποιητή, διπλωμάτη και εραστή εννέα συζύγων.

Ο Vinicius έγραψε θεατρικά, ποίηση και τη μουσική και τους στίχους σε 400 πρωτοποριακά τραγούδια, ενώ ταυτόχρονα ζούσε μια σπάταλη ζωή, έπινε και παντρευόταν τη μία γυναίκα μετά την άλλη, ακολουθώντας παράλληλα και μια καριέρα διπλωμάτη μέχρι την εκδίωξή του από τη δικτατορία του 1969. Δουλεύοντας μαζί με τον Antonio Carlos Jobim και τον Joao Gilberto, δημιούργησε την Bossa Nova. Αργότερα δούλεψε μαζί με τους Toquinho, Tom Jobim και άλλες προσωπικότητες.

Προσωπικά σχόλια ακούγονται από την κόρη του και παραγωγό της ταινίας Susana de Moraes, ενώ οι ηθοποιοί Camila Morgado και Ricardo Blat προσφέρουν ένα όμορφο πλαίσιο απαγγέλλοντας ποίηση του Vinicius. (Deborah Young, Variety)

Ο Αντόνιο είναι ο γιος του πλούσιου τραπεζίτη Μάουρο, αλλά δεν τον ενδιαφέρει να ακολουθήσει τα βήματα του πατέρα του. Ο Αντόνιο είναι φοιτητής και σπουδάζει κινηματογράφο και δεν νοιάζεται για τη βαρετή ζωή του Μάουρο στον κόσμο της οικονομίας. Από την άλλη, ο Μάουρο ανησυχεί για τη φαινομενική έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους του γιου του για τις γυναίκες, αν και έχει παρερμηνεύσει ως απάθεια την ντροπαλότητα του Αντόνιο. Ο Αντόνιο ανακαλύπτει κάποια έγγραφα που υποδεικνύουν ότι ο πατέρας του ίσως είναι ένοχος σε νομικές ατασθαλίες σχετικές με τη δουλειά του, αλλά πριν μπορέσει να έρθει αντιμέτωπος με το Μάουρο, ο τραπεζίτης βρίσκεται νεκρός στο πλάι ενός πολυσύχναστου αυτοκινητόδρομου, και η αστυνομία υποψιάζεται εγκληματική ενέργεια.

Η μητέρα του Αντόνιο, Άντζελα, συνταράσσεται από τα νέα, και καθώς προσπαθεί να της συμπαρασταθεί, ο Αντόνιο αναγκάζεται να αναλάβει τις οικογενειακές υποθέσεις. Όταν κοιτάζει τους λογαριασμούς τους, υποψιάζεται ότι οι επαγγελματικές ατασθαλίες του πατέρα του ίσως συνδέονται με το θάνατό του. Καθώς ο Αντόνιο προσπαθεί να ξεκαθαρίσει την αλήθεια πίσω από το θάνατο του πατέρα του, συναντά την Κάρμεν, μια όμορφη γυναίκα που γνώριζε τον Μάουρο και που ίσως ήταν μαζί του στο αυτοκίνητο τη μοιραία νύχτα του θανάτου του. Μέσω της Κάρμεν, ο Αντόνιο μαθαίνει για την άσωτη νεανική ζωή του πατέρα του, και την επιτυχία του με τις γυναίκες, κάτι που εμπνέει τον Αντόνιο να βρει το κουράγιο να φλερτάρει με δύο από τις πιο ελκυστικές συμφοιτήτριές του, τη Κριστίνα και την Ανδριάνα. Η ταινία έκανε την πρεμιέρα της στο Palm Springs International Film Festival του 2007. (Mark Deming, All Movie Guide)

Ο Karim Aïnouz ταρακούνησε τους θεατές με την πρώτη του ταινία Madame Sãta. Στη δεύτερη του ταινία Love for Sale: Suely in the Sky, παρομοίως διερευνά τους ανθρώπους του περιθωρίου στη Βραζιλία και τους τρόπους με τους οποίους η αυτοέκφραση – σωματική, σεξουαλική, συναισθηματική – φανερώνει και καμουφλάρει εσωτερικές ταυτότητες και αλήθειες.

Μετά από διαμονή δύο χρόνων στο Σάο Πάολο, η Hermila επιστρέφει στο αχανές αγροτικό τοπίο της νιότης της, αναμένοντας το νεαρό σύντροφό της και πατέρα του νεογέννητου γιου της να την ακολουθήσει. Ο καιρός περνά αργά και η ανυπομονησία αντικαθίσταται από τη θλίψη, καθώς η Hermila αντιλαμβάνεται ότι ο άντρας δεν έχει καμιά πρόθεση να έρθει να τη συναντήσει. Όμως, έχοντας ένα ζωντανό κι ανήσυχο πνεύμα, αρνείται να πτοηθεί. Αρπάζοντας τη ζωή με τους δικούς της όρους, η Hermila στήνει μια λοταρία, πρώτα για ουίσκι, και σύντομα για το σώμα της, υιοθετώντας το δελεαστικό όνομα του τίτλου, υποσχόμενη μια νύχτα στον παράδεισο για τον νικητή.

Χωρίς καμιά από την ηθική υπόθαλψη που βρίσκουμε συνήθως σε ταινίες για την πορνεία, ο Aïnouz παρουσιάζει τη Hermila ως μια περήφανη και χωρίς ενδοιασμούς αντικομφορμίστρια που οικιοθελώς εξερευνά το εύρος και τους περιορισμούς της σεξουαλικότητάς της, και εξελίσσεται από ένα εξαρτώμενο κορίτσι σε μια δυνατή κι απελευθερωμένη νεαρή γυναίκα. Όμορφα κινηματογραφημένη, και διαποτισμένη με μια νοσταλγία για το πραγματικό ρομάντζο, η συγκινητική ταινία του Aïnouz εμπλέκει με οικειότητα τους θεατές στην ιστορία της Hermila.

Η Hermila Guedes είναι εντυπωσιακή σε ένα δύσκολο ρόλο που απαιτεί πολλή σωματική και αισθηματική γύμνια. Είτε διασκεδάζει σε ένα καραόκε μπαρ με τη φίλη της Georgina, είτε απολαμβάνει ένα σύντομο ερωτικό ειδύλλιο με τον μοτοσικλετιστή João, ή προσπαθεί να καλμάρει το μωρό της που κλαίει, η Hermila (τόσο η ηθοποιός όσο και ο χαρακτήρας) είναι ένα επίγειο θαύμα που φωτίζει το ουράνιο στερέωμα.  (Robert O’Shaughnessy)

Γεννημένος σε μια favela (παραγκούπολη) από άγνωστη μητέρα, ο Αντόνιο, ένας αστροφυσικός που εργάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιστρέφει στη Βραζιλία, με στόχο να βρει τις πραγματικές του ρίζες. Πάσχοντας από μια ανίατη ασθένεια, ανακαλύπτει τη σκληρή πραγματικότητα της Βραζιλίας, αλλά και την αγάπη στην αγκαλιά ενός κοριτσιού των favelas. Βίαιη και τραγική ταυτόχρονα, η ταινία O Maior Amor Do Mundo συνδυάζει επιδέξια τον στοχασμό και το ανάλαφρο.

“Ολόκληρη η Βραζιλία βρίσκει θέση σ’ αυτήν την ταινία και η μεγαλύτερη αγάπη είναι η αγάπη για τη ζωή. Είναι το έργο ενός ώριμου καλλιτέχνη που βρίσκεται σε αρμονία με την εποχή του.” (Luiz Carlos Merten, O Estado de São Paulo)

“Σε μια συνεχή αναζήτηση για την κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής, το αποτέλεσμα είναι ένας καταιγισμός αισθημάτων, όπως σε λίγες Βραζιλιάνικες ταινίες. Μια ‘ταινία δρόμου’, όχι μόνο μέσα από την καρδιά του βασικού χαρακτήρα, αλλά επίσης μέσα από τα ενδόμυχα μιας πόλης, την οποία ο Diegues γνωρίζει όπως την παλάμη του χεριού του.” (Lúcio Flavio, Correio Braziliense)

Της απονεμήθηκε το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Μοντρεάλ.